EĞİTİMDE BABANIN ROLÜ

EĞİTİMDE BABANIN ROLÜ Aile, çocuğun ilk okulu; anne ve baba ise onun ilk öğretmenleridir. Sağlıklı bir eğitim süreci, anne ile babanın birbirini tamamlayan rolleri yerine getirmesiyle mümkün olur. Çocuğun karakterinin şekillenmesinde, güven duygusunun oluşmasında ve toplumsal hayata hazırlanmasında her iki ebeveynin de ayrı ve vazgeçilmez sorumlulukları vardır. Fransız düşünür Jean-Jacques Rousseau'nun şu tespiti bu gerçeği oldukça anlamlı biçimde ifade eder: "Anne ile baba eğitim sistemi hususunda birbirleriyle anlaşsınlar. Çocuk birinin elinden ötekinin eline geçsin. Makul ve mahdut zihinli bir baba tarafından terbiye edilmek, dünyanın en mahir hocası tarafından yetiştirilmekten daha iyidir." Rousseau'nun dikkat çektiği nokta, çocuğun eğitiminde aile içindeki uyumun ve özellikle babanın aktif sorumluluğunun önemidir. Çünkü çocuk için en güçlü eğitim, sevgiyle kurulan aile ortamında gerçekleşir. Ailenin yönetim sorumluluğunu üstlenen baba, sadece maddi ihtiyaçları karşılayan kişi değildir. Aynı zamanda güven veren, yön gösteren, problem çözen ve gerektiğinde ailesinin elinden tutan kişidir. İnsan hayatındaki en temel ihtiyaçlardan biri kendini güvende hissetmektir. Güven duygusunu yaşayan çocuk; ailesine, okuluna ve toplumuna daha kolay bağlanır. Kendini değerli hisseden birey, çevresiyle sağlıklı ilişkiler kurabilir. Hayatta hiçbir alan boşluk kabul etmez. Eğer aile içindeki rehberlik; bilgi, tecrübe ve sağduyu ile doldurulmazsa bu boşluk mutlaka başka kişi veya unsurlar tarafından doldurulur. Bu nedenle babanın aile içindeki varlığı sadece fiziksel değil, aynı zamanda duygusal ve eğitsel bir ihtiyaçtır. Anne, çocuğun ilk güven ve sevgi limanıdır. Şefkat, merhamet ve duygusal yakınlık büyük ölçüde anne aracılığıyla gelişir. Baba ise çocuğun dış dünyayla kurduğu ilişkinin en önemli köprüsüdür. Kurallar, sorumluluk, mücadele, sabır ve özgüven çoğu zaman babanın rehberliğiyle güçlenir. Çocuk önce annesiyle bütünleşir, ardından babası sayesinde paylaşmayı, beklemeyi, kurallara uymayı ve başkalarıyla birlikte yaşamayı öğrenir. Sosyalleşmenin önemli basamaklarından biri de budur. Baba ile güçlü ilişki kurabilen çocuklar; okul hayatında, iş yaşamında ve sosyal ilişkilerinde daha sağlıklı iletişim kurabilirler. Problem çözme becerileri gelişir, özgüvenleri artar ve karar verirken daha dengeli davranırlar. Atasözleri, yüzyılların tecrübesini taşır. Balkanlarda söylenen şu söz de bunun güzel örneklerinden biridir: "Aslan oğlum diyenin oğlu aslan, aptal oğlum diyenin oğlu da aptal olur." Çocuklar, kendilerine yüklenen anlam kadar büyürler. Sürekli eleştirilen çocuk içine kapanırken, güven duyulan çocuk sorumluluk almaya daha istekli olur. Araştırmalar, özellikle bağımlılık riski taşıyan gençlerin önemli bir kısmında baba ile sağlıklı iletişim eksikliği bulunduğunu göstermektedir. Elbette bunun tek sebebi bu değildir; ancak babanın rehberliği ve duygusal yakınlığı çocuk gelişiminde önemli koruyucu faktörlerden biridir. Annenin merhameti, çocuğun gelişiminde vazgeçilmezdir. Ancak sevginin aşırı korumacılığa dönüşmesi, çocuğun hayatı tanımasını zorlaştırabilir. Çocuklar oyun oynarken zaman zaman tartışır, kavga eder ve kısa süre sonra yeniden arkadaş olurlar. Fakat ebeveynlerin anlık öfkeyle çocukların yerine kavga etmeleri, çoğu zaman çocuklardan çok yetişkinlerin ilişkilerine zarar verir. Bir arkadaşımın yaşadığı olay bunun güzel bir örneğidir. Oğlu oyun sırasında en yakın arkadaşının çocuğuyla tartışmıştı. Anneler de çocuklarını savunurken birbirleriyle tartıştı ve dostlukları sona erdi. Ertesi gün ise çocuklar hiçbir şey olmamış gibi birlikte oyun oynuyorlardı. Bazı durumlarda "Çocuktur, olur böyle şeyler." diyebilmek hem çocukların hem de yetişkinlerin hayatını kolaylaştırır. Babanın çocukla birlikte çalışması, alışveriş yapması, iş yerine götürmesi, sosyal faaliyetlerde bulunması ve günlük hayatı paylaşması; çocuğun dış dünyayı tanımasını sağlar. Çocuk, babasının davranışlarını gözlemleyerek insan ilişkilerini, sorumluluk almayı ve mücadele etmeyi öğrenir. Duygular büyük ölçüde anne aracılığıyla gelişirken, hayatın gerçekleri çoğu zaman baba aracılığıyla öğrenilir. Elbette bu kesin sınırlar taşıyan bir ayrım değildir. Anne de güven verir, baba da şefkat gösterir. Ancak aile içinde her iki ebeveynin öne çıkan katkıları farklıdır ve birbirini tamamlar. Kuralsızlık kadar aşırı otorite de çocuk gelişimine zarar verir. Ev içinde sınırların olması, çocuğun toplum kurallarına uyumunu kolaylaştırır. Kurallar özgürlüğü ortadan kaldırmaz; aksine özgürlüğün sorumlulukla birlikte yaşanmasını öğretir. Bunun yanında otoritenin baskıya dönüşmesi de doğru değildir. Nasıl ki fazla ilaç hastayı iyileştirmek yerine zarar verirse, aşırı sert tutumlar da çocuğun kişiliğini zedeleyebilir. Sürekli baskı altında büyüyen çocuklar ya içine kapanabilir ya da güç kazandıkları ilk fırsatta öfke ve intikam duygularıyla hareket edebilirler. Sağlıklı aile ortamı; sevgi ile disiplin, özgürlük ile sorumluluk arasında denge kurabilen aile ortamıdır. Roller rekabet değil tamamlayıcılıktır. Eski Türk aile yapısında anne ve babanın çocuk eğitimindeki sorumlulukları belirgindi. Babalar çocuklarına hayatı, meslek becerilerini, mücadeleyi ve sorumluluğu öğretirken; anneler sevgi, aile kültürü, üretkenlik ve günlük hayat becerilerini aktarırlardı. Bugün hayat şartları değişmiş olsa da değişmeyen gerçek şudur: Anne ve baba birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısıdır. Hiçbir anne babanın yerini, hiçbir baba da annenin yerini tamamen dolduramaz. Çocuk her ikisine de ihtiyaç duyar. Günümüzde çocuk eğitiminin büyük bölümü annelerin omuzlarına yüklenmektedir. Oysa çocuk eğitiminin asli sorumluluğu anne ve babanın ortak görevidir. Babanın bu sorumluluktan uzaklaşması hem annenin yükünü artırmakta hem de çocuğun gelişiminde önemli bir eksiklik oluşturmaktadır. Hasıl-ı kelam; çocuğa verilen küçük sorumluluklar, babanın duyduğu güveni hissettirir; annenin sevgisi ise o güvenin duygusal temelini oluşturur. Annesinin takdirini, babasının onayını alabilen çocuk; kendini değerli hisseder, özgüveni gelişir ve hayata daha sağlam adımlarla yürür. Sağlam aileler; güven veren babaların, şefkatli annelerin ve ortak sorumluluk bilinciyle hareket eden ebeveynlerin omuzlarında yükselir. Çocuk eğitiminde başarı, anne ile babanın birbirini tamamlayan varlığını birlikte hissettirebildiği ailelerde daha güçlü şekilde ortaya çıkar. Aile Danışmanı: Asiye Türkan