Mesele Ekonomik Yeterlilik Değil, Ekonomik Adalettir

Mesele Ekonomik Yeterlilik Değil, Ekonomik Adalettir Bir ülkenin ekonomik gücü yalnızca milli gelir, ihracat rakamları, rezervler ya da büyüme oranlarıyla ölçülmez. Asıl mesele, üretilen zenginliğin toplumun hangi kesimlerine, ne ölçüde ve hangi adalet duygusuyla ulaştığıdır. Türkiye'nin ekonomik imkânları var mı? Elbette var. Toprağı, sanayisi, tarımı, turizmi, genç nüfusu, girişimcileri ve her şartta üretmeye çalışan milyonlarca insanı var. Dolayısıyla tartışılması gereken yalnızca ülkenin ne kadar ürettiği değildir. Daha önemli soru şudur: Üretilen değer nasıl paylaşılıyor? Çünkü ekonomik büyüme ile toplumsal refah aynı şey değildir. Ekonomi büyürken insanların satın alma gücü geriliyor, çalışanlar geçim sıkıntısı çekiyor, emekliler temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanıyor ve gençler geleceğini başka ülkelerde arıyorsa, ortada yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda bir adalet sorunu vardır. Ekonomik adalet, herkesin aynı gelire sahip olması anlamına gelmez. Emeğin karşılığını alabilmesi, insanın kazancıyla insanca yaşayabilmesi, fırsatlara erişimin yalnızca belli bir kesimin ayrıcalığına dönüşmemesi ve ekonomik büyümenin toplumun geniş kesimlerine refah olarak yansımasıdır. Bu nedenle zenginliğe karşı çıkmakla ekonomik adaleti savunmak birbirine karıştırılmamalıdır. Bir girişimcinin büyümesi, yatırımcının kazanması, şirketlerin kâr etmesi ekonominin doğal sonuçlarıdır. Sorun, bu kazanımların hangi şartlarda elde edildiği ve toplumun geri kalanının bundan ne ölçüde pay aldığıdır. Adalet, zenginliği ortadan kaldırmak değil; zenginliğin oluşumunda emeğin hakkını korumaktır. Çünkü ekonomi yalnızca rakamlardan ibaret değildir. Aynı zamanda ahlaki bir düzen meselesidir. Alın terinin karşılığını vermek, emeği sömürmemek, fırsat eşitliğini korumak ve ekonomik gücün toplumsal sorumlulukla birlikte düşünülmesini sağlamak, sağlıklı bir ekonominin temel şartlarıdır. Bir ülkede üretim artabilir, ihracat rekorları kırılabilir, yatırımlar çoğalabilir. Bunlar elbette önemlidir. Fakat bütün bu göstergeler vatandaşın hayatında karşılığını bulmuyorsa, ekonomik başarı ile toplumsal refah arasında ciddi bir kopukluk var demektir. Ekonominin gerçek başarısı, yalnızca tabloların ve grafiklerin yukarı çıkması değildir. İnsanın hayatının kolaylaşması, emeğinin değer kazanması ve geleceğe daha güvenle bakabilmesidir. Bu yüzden Türkiye için temel soru “Ekonomimiz yeterli mi?” olmamalıdır. Asıl soru şudur: Sahip olduğumuz ekonomik imkânları ne kadar adil kullanıyor ve ürettiğimiz zenginliği ne kadar hakkaniyetli paylaşıyoruz? Çünkü mesele yalnızca daha büyük bir ekonomi kurmak değildir. Mesele, o ekonominin daha adil bir toplum meydana getirip getirmediğidir. Zira ekonomi insana hizmet ettiği ölçüde anlamlıdır. Büyümenin gerçek karşılığı da insanların hayatında görülmediği sürece, rakamlardan ibaret kalır. Türkiye'nin ihtiyacı yalnızca daha fazla üretmek ve daha fazla büyümek değil; ürettiği değeri daha adil paylaşmaktır. Çünkü bir ülkenin gerçek zenginliği, sahip olduğu imkânların çokluğundan önce, o imkânları toplumun tamamı için nasıl bir refaha dönüştürdüğüyle ölçülür.