Aynadaki Çatlak: Ruhunu Arayan Bir Toplumun Portresi

Aynadaki Çatlak: Ruhunu Arayan Bir Toplumun Portresi Bir toplumun görünürdeki binaları, yolları, köprüleri yükselirken; görünmeyen kolonları, yani ahlakı, adaleti ve vicdanı sessizce çatırdıyorsa orada derin bir sarsıntı var demektir. Bugün adına sıkça "toplumsal çürüme" dediğimiz şey, aslında ne bir günde başladı ne de sadece ekonomik dalgalanmaların bir sonucu. Bu, uzun zamandır biriktirdiğimiz ruhsal bir yorulmanın, birbirimize olan inancımızı kaybetmenin hikayesidir. Peki, ne ara bu kadar yabancılaştık kendimize ve birbirimize? Nasıl oldu da o imrenilen toplumsal dokumuz, yerini derin bir hoşnutsuzluğa bıraktı? Bu çözülmenin köklerine indiğimizde, karşımıza çıkan ilk ve en büyük yara adalet duygusunun zedelenmesidir. İnsan, ekmeksiz yaşayabilir ama adaletsiz yaşayamaz. Sokaktaki sıradan insanın, hakkını ararken hukuka değil de "arkasındaki güce" güvenmek zorunda hissettiği gün, toplumsal sözleşmenin ilk maddesi yırtılmıştır. Liyakatin yerini iltimasın, emeğin yerini kestirme yolların aldığı bir düzende, dürüstlük adeta bir "enayilik" gibi algılanmaya başlar. "Herkes yapıyor" cümlesi, bireysel ahlakın en büyük zırhı haline geldiğinde ise çürüme artık kılcal damarlara sızmış demektir. Öte yandan, her şeyi paranın ve tüketimin terazisinde tarttığımız modern bir çılgınlığın içindeyiz. Statünün, saygınlığın ve insan olmanın değerinin sadece cüzdandaki güçle ölçüldüğü bu yeni materyalizm dünyası, ruhumuzu kurutuyor. Eskiden ayıplanan, "görgüsüzlük" olarak nitelenen ne varsa, bugün sosyal medyanın parıltılı ekranlarında birer başarı öyküsü gibi sunuluyor. Hiçbir entelektüel çabası, ahlaki kaygısı ya da topluma faydası olmayan figürlerin kitlelerce kutsandığı bu çağda, gençlerin önüne koyduğumuz rol modeller de ne yazık ki bu sığlıktan besleniyor. Emek vererek, okuyarak, dirsek çökerterek yükselmenin değersizleştiği yerde, "kısa yoldan köşeyi dönme" arzusu toplumu içten içe kemiriyor. Belki de en acısı, empati yeteneğimizi ve asgari müştereklerimizi kaybetmiş olmamızdır. Siyasetin ve gündelik hayatın keskin dili bizi öyle kutuplara böldü ki, artık acıda bile birleşemiyoruz. Kendimizden olmayanın uğradığı haksızlığa gözümüzü kapatıyor, hatta içten içe seviniyoruz. Kadına, çocuğa, hayvana ya da doğaya yönelen şiddet haberlerini akşam çayımızı yudumlarken sıradan bir hava durumu raporu gibi izliyoruz. Bu "kanıksama" hali, çürümenin en ileri aşamasıdır; çünkü kalbin katılaşması, toplumsal ölümün habercisidir. Türk toplumu olarak bugün aynaya baktığımızda gördüğümüz bu çatlaklar, bizi korkutmalı ama ümitsizliğe sevk etmemeli. Çünkü çürüme ne kadar sistemsel ise, iyileşme de o kadar insani ve içten başlayacaktır. Yeniden birbirimizin gözünün içine güvenle bakabildiğimiz, emeğin kutsandığı, hukukun üstün tutulduğu ve en önemlisi "utanç" duygusunun yeniden bir erdem sayıldığı gün, bu topraklarda ruh yeniden canlanacaktır. Kurtuluş, dışarıda bir yerde değil; her birimizin kendi vicdan muhasebesinde ve "önce ben dürüst olmalıyım" diyebilme cesaretindedir. Daha güzel yarınlar inşaa etmek için elimizi taşın altına koyma zamanı değil mi ? Saygılarımla Hakan GÜLER