BİR ZAMANLAR AYIBIMIZ VARDI, ŞİMDİ İSE BAHANELERİMİZ

BİR ZAMANLAR AYIBIMIZ VARDI, ŞİMDİ İSE BAHANELERİMİZ Bir zamanlar insanların yüzü kızarırdı. Yanlış bir iş yaptığında başını öne eğer, mahcubiyet duyar, özür dilemekten çekinmezdi. Her şeyin kanunla, yönetmelikle düzenlenmesine de gerek yoktu. Çünkü insanın içinde kendisini hesaba çeken bir vicdanı vardı. “Ayıptır, günahtır, yakışmaz.” sözleri, çoğu zaman en ağır yaptırımdan daha etkiliydi. Şimdi ise hatalarımızla yüzleşmek yerine bahanelerin arkasına sığınıyoruz. Üstelik bunu öylesine ustalıkla yapıyoruz ki bir süre sonra kendimizi bile masum olduğumuza inandırıyoruz. Yalan söylüyoruz, şartlar bizi buna mecbur bıraktı diyoruz. Haksız kazanç elde ediyoruz, herkes yapıyor diyerek kendimizi avutuyoruz. Verdiğimiz sözleri tutmuyor, vefasızlığımıza hayatın yoğunluğunu gerekçe gösteriyoruz. Başkasının hakkını çiğnediğimizde ise kendi menfaatlerimizi koruduğumuzu düşünüyoruz. Oysa bir yanlışın herkes tarafından yapılması, onu doğru hâle getirmez. Eskiden büyüklerimiz çocuklarına yalnızca başarılı olmayı değil, mahcup olunacak işler yapmamayı da öğütlerdi. Haram lokmadan sakınmak, komşunun hakkını gözetmek, emanete sahip çıkmak, büyüğe hürmet ve küçüğe merhamet göstermek hayatın doğal bir parçasıydı. Bugün çocuklarımıza iyi bir eğitim vermek, güzel bir meslek kazandırmak, rahat bir hayat hazırlamak için büyük çaba harcıyoruz. Peki, bir çocuğun sınavdan düşük not almasına üzüldüğümüz kadar, arkadaşına yaptığı haksızlığa da üzülüyor muyuz? Başarısıyla övündüğümüz evladımızın, o başarıya hangi yollarla ulaştığını sorguluyor muyuz? Ahlaktan yoksun bir başarının topluma vereceği zarar, başarısızlığın doğuracağı zarardan çok daha büyük olabilir. Asırlar boyunca bizi bir arada tutan değerlerimizin temelinde insanı gözeten bir hayat anlayışı vardı. Ahilik kültüründe helal kazancın, vakıf geleneğinde yardımlaşmanın, aile terbiyesinde edep ve hayânın ön planda tutulması tesadüf değildi. Ne yazık ki bugün bu değerleri anlatmakta gösterdiğimiz gayreti, onları yaşamakta gösteremiyoruz. Adaletten söz ediyoruz ama menfaatimiz söz konusu olduğunda haksızlığa göz yumuyoruz. Liyakati savunuyoruz ama yakınımız için ayrıcalık bekliyoruz. Kul hakkından bahsediyoruz ama çalışanımızın emeğini, komşumuzun huzurunu, devletin malını yeterince gözetmiyoruz. Vatan sevgisini dilimizden düşürmüyoruz ama vatandaşlık görevlerimizi yerine getirmekte aynı hassasiyeti göstermiyoruz. Daha da düşündürücü olan, toplum olarak neyi takdir ettiğimizin değişmesidir. Dürüst insanı takdir etmek yerine işini bileni övüyor, haksız yollarla zenginleşeni eleştirmek yerine onun imkânlarına imreniyoruz. Dürüstlüğü saflık, nezaketi zayıflık, tevazuyu beceriksizlik olarak görmeye başladık. Elbette geçmişi bütünüyle kusursuz, bugünü ise bütünüyle kötü görmek doğru değildir. Her dönemin kendine özgü sorunları olmuştur. Ancak bugün üzerinde düşünmemiz gereken mesele, yanlışların varlığından ziyade onları ne ölçüde normalleştirdiğimizdir. Yeniden birbirimize güvenmek, huzurlu bir toplum olmak ve gelecek nesillere yaşanabilir bir ülke bırakmak istiyorsak başkalarının kusurlarını saymak yerine kendi davranışlarımızı sorgulamalıyız. Çocuklarımıza nasihatlerimizle değil, yaşantımızla örnek olmalıyız. Ayıp kavramını insanları küçük düşürmenin bir aracı olarak değil, kişinin kendi davranışlarını vicdanının terazisinde tartabilmesi olarak anlamalıyız. Zira hatasını kabul etmek insanın onurunu eksiltmez, karakterini yüceltir. Bir zamanlar ayıbımız vardı, şimdi ise bahanelerimiz var. Belki de yeniden kazanmamız gereken en önemli değer, yanlış yaptığımızda yüzümüzün kızarabilmesidir. Çünkü bir toplum için asıl tehlike, insanların yanlış yapması değil, yaptıkları yanlıştan artık utanmamalarıdır. Şerafettin YILDIZ / İnstagram: @serafettinyildiz21